Laatst bijgewerkt: 19 september 2014
C afk. 1000
C of c, afk. centime
c afk. canonicus, kanunnik
c afk. Cité le, de stad
c afk. compte, rekening
c.a. afk. Cum annexis, met dat gene wat er aan vastgeknoopt is, wat er bij behoord
ca. afk. ongeveer, circa
caban korte wollen jas
cabaret meubeltje met likeurstel
cabaret spijshuis, eethuis
cabarettier herbergier, restaurateur, café baas
caboche kopspijker
cabuiskool, cambuys coolen kropkool
cacelanus kapelaan
cachereau waarschijnlijk een huishoudboek dat men achter slot en grendel bewaarde
cachet de cire, lakzegel
cachet de cire, lakzegel
cachet stempel, zegelstempel, lakstempel, ook gage, honorarium
cachet zegel(afdruk), zegelmerk, lakzegel
cachexia groene ziekte, tering, tuberculose
cachot (donkere) gevangeniscel
cachtel jong veulen
cacubarius kachelmaker, oventegelzetter
cadastral, cadastraux kadastraal
cadaver lijk
cadavéreux lijkachtig
cadavre kadaver, (dood) lichaam, lijk, dode
caddewadden slecht soort leer, niet te gebruiken voor schoenen
cadere ab kwijtraken
cadet, cadette jongste kind, benjamin
caduceator onderhandelaar, bruggen en wegenbouwer, wegenmaker, stratenmaker
caecelator ferarius stempelmaker, ijzersnijder,
caecelator monetarium muntstempelmaker
caecelator typorum lettersnijder
caecus blind
caef schoorsteen
caefbalck draagbalk voor de schoorsteenmantel
caefcleet rokje aan onderzijde schoorsteendraagbalk
caek schand, schandpaal
caelator graveur
caelebs, -libis vrijgezel, ongehuwd
caelibatus ongehuwde staat
caelibis van de ongehuwde man
caelum abut, caelum abiit is naar de hemel gegaan
caementarius metselaar
caer fuik, maar ook een kam om wol te hekelen
cafcoen schoorsteen
cafcoene stookplaats, schouw
cafcoengelt schoorsteenbelasting
caffa zeer dunne zijdestof, fluweel
caffamacher fluweelwever
caffoor fornuis
cage à poules kippenmand
caillé, caillebotte bij kaasbereiding de wrongel
calabas gevangenis
calaber kleed met korte mouwen
calaenge aanroepen
calaingnie aanspraak op iets, eis, vordering op iets
calamus fout
calange aanspraak, eis
calcariator sporenmaker
calcarius kalkmaker,
calcarius spijkersmid, nagelsmid ??
calciarius, calcearius schoenmaker
calciferrator hoefsmid
calculatie berekening
calculus legpenning, rekenpenning
caldatorium stookplaats (in klooster)
calendae de eerste dag van de maand (op de oud Romeinse kalender)
calendis op de eerste dag van de maand (op de oud Romeinse kalender)
calengier opeisen, vernaderaar
calengieren verbaliseren, in beslag nemen, arresteren
calengieren verkondigen
caletum Calais
calice miskelk
calicot ongebleekt katoen
calida febri door een warme koorts
calidus warm
califex kelkenmaker, kannengieter, ook gezien voor schoenmaker
caligarius soldatenknecht, kousenmaker
caligator-is laarzen -, schoen - broekenmaker
callifex laarzenfabrikant
calomniateur, calomniatrice lasteraar, .ster, kwaadspreken
calomniëren belasteren
calopedarius houten -schoenmaker
calsieder stratenmaker
calum(p)niare gerechtelijk protest aantekenen tegen....
calumnia laster, kwellerij
Calvarius nagelsmid
camard (la) magere Hein
cambiator wisselaar
cambrousse platteland
cambuse voorraadkamer, ook hok, kot, hol, krot
cambusier bottelier, hofmeester, proviandmeester
camera imperialis rijks kamergericht
camériste kamermeisje
camerlincgelt hetgeen de nieuwe leenhouder of leenvolger de heer verschuldigd was, wanneer een leen door overeenkomst (wandelcoop) of door overlijden (sterfcoop) in andere handen overging
camervoocht voogd van wezen, door de schepenen aangesteld
camion kar, (slepers)wagen
camisole borstrok, nachtjakje, vestje
camp stuk grond
campanarius klokkenluider, koster
campanile vrijstaande klokkentoren
campareren verschijnen
camparitie het verschijnen in rechte, ook gezien vergelijk
campen akkers
campi custos veldwachter
Campi pars cijns betaald met veldvruchten
Campi(s) (te) Kampen
camporum veldwachter
Campoveria, Veria, Vurnia Veere
campsor wisselaar
campus kamp, omheind veld of land
cancellare doorhalen
cancellarius kanselier
cancellatum candeeldach de dag die volgt op die, waarop men een trouwfeest of huwelijksmaal heeft gegeven
cancelleren uitschrappen
candelarum artifex kaarsenmaker, kaarsengieter
candidarius bleker
canefas grof linnen uit hennep vezels
caniparius kelner
canite tuba 4e advent
canner de pijp uitgaan, doodgaan
canon verzameling geschriften die tot de bijbel worden gerekend
canonicus kanunnik, wereldlijk, legaal
cantafusor kannengieter
cantate 4e zondag na Pasen
cantatum gezongen
canton kanton, deel van een provincie
cantonnement inkwartiering
cantonnier, cantonnière wegwerker,
cantor, -is zanger, voorzanger
cantrifex, cantrifusor tinnegieter
cantsler kanselier
canzonen gedichten in liedvorm
capeline breedgerande dameshoed
capellani, capellanus, capellonen kapelaan(s), hulpgeestelijke (n)
capillamentarius pruikenmaker
capita hoofdstuk, hoofd
capitael waar rente aan vast zit
capitagium hoofdelijke belasting, hoofdcijns
capitaneus kapitein
capitaneus equestris ritmeester
capitulum, capittel college van geestelijken (kanunniken) dat gezamenlijk de zielzorg in een parochie uitoefent, hoofdstuk van een reglement
caponator herbergier
caporal, caporaux korporaal
capote mantel met capuchon
cappecay officier
capproen hoofddeksel voor een man
capsarius puttenmaker
capne afk. capiteine, kapitein
capt afk. capitaine, kapitein
caput adventus begin van de advent
caput jejunii begin van de vasten, aswoensdag
caput hoofdstuk
carbonarius mijnwerker, steenkoolhouwer, kolenbrander
carcan, carcanum halsijzer voor misdadiger
carcant collier van goud
carcer kerker, kerkerkot
cardé kaardgaren, kaardwollen
cardewaegen, kardewaghen kruiwagen
cardewanier leerbewerker
carêmede vasten (tijd)
carere, carui ll missen
caretarius voerman
carillonneur beiaardier
caritas dei zaterdag na Pinksteren
carme karmeliet, karmelieter monnik
carmel karmelietenklooster
carmin karmijn (rood)
carminarius kamerheer, thesaurier, financiënbeheerder
carnarius slager
carne rotwijf
carnifex beul, scherprechter, vilder, slager, vleeshouwer
carnificis van de beul, van de scherprechter, -vilder, -slager, -vleeshouwer
carnisprivium clerico 7e zondag voor Pasen
carnisprivium vetus 6e zondag voor Pasen
carnisprivium vasten avond, ook de vastentijd
caroliguldens, carolusguldens goudstuk met de beeltenis van Karel de V. vanaf 1521 betaalmiddel, later ook in zilver uitgevoerd, 20 stuiver = 1 carolis gulden
Caroloregium Charleroi
carpentarius, capentier timmerman, wagenmaker
carreën vierkante vestingtoren
carriole (lichte) boerenwagen
carruca kar, wagen
carrucarius karrentrekker, voerman
carta de hidalgia adelbrief
carta oorkonde
cartularium register van akten
Carvo Grave
cas van (in) in geval van
cas geval
casa huis
Casandria Cadzand
casels kazuifels, priestergewaad
caseneer kaasboer
caser uithuwelijken, trouwen
casier kaasmaker
casken kastje
casque helm
casselrie ambt, waardigheid of leen van de kastelein, kasteleinsvrouw
casseren uitdoen, uitmaken
castelain uitbater van andermans hofstede
castelein = castelain kastelein, slotvoogd, burchtvoogd, burggraaf
casteleine = casteleinige kasteleines, vrouw van een kastelein
castellanus kastelein die een kasteel beheert voor een eigenaar
castigare tuchtigen, corrigeren
castrator vee besnijder, castreerder,
castrensis kasteelheer
casu necessitas in het noodzakelijke geval, een noodzakelijk geval
casu quo in welk geval
casualia kerkelijk gebeuren
cataracta Gandavensis Sas van Gent
catarrhus zinking , ook gezien neusverkoudheid, darmontsteking
catechismus overzicht van de christelijke leer in vragen en antwoorden
catholicus katholiek
catologus confimatorum naamlijst van de gevormden
catopticus spiegelmaker
cattijf rampzalig
Cattorum Vicus Katwijk
cauchier stratenmaker
caucidicus advocaat
caupo waard, herbergier, brouwmeester
caupona herberg, kroeg, drinkhuis
causa oorzaak, reden, bewijs
causa civilis burgerlijke rechtszaak
causa mortis doodsoorzaak
causa uxoris uithoofde van het huwelijk
caue. afk. cause, (rechts)zaak
cauon. afk, caution, borg(tocht), waarborg(som), garantie,
causeren voortbrengen
causidicus advocaat
cautele voorzienigheid
cauteleus voorzien
cautère brandijzer
cautie pro litium expensis waarborg voor de kosten van het proces
cautie, cautio, caution borgtocht onderpand, zekerheid
cautio borgtocht, waarborgsom
cautionaris borg, borgsteller
cavalje bouwvallig huis
caveau grafkelder
caveldijck deling- of afscheidingdijk
cavere de rato borgstellen voor een medestanders aandeel bij een veroordeel
cavere behoedzaam, voorzichtig zijn
caveren een borgsom storten, borgstellen
cavilleren strijden
c.c. afk. compte courante, rekening.courant
cedere overdragen
cedul rekening, recept
ceedule akte, schuldbekentenis
ceel rekening
ceindre omgorden, omwikkelen
cekreet w.c. hokje
celebrare vieren
célébration d'un mariage huwelijksinzegening
celebratus gevierd
celebravi ik heb gevierd
celebreeren akte verlijden bij de notaris, bekend maken, dienen, eren
celebs, coelebs ongehuwd
cellarium kelder
cellarius kelder -of keukenmeester
cementarius metselaar
cemeteric, coemeterio op het kerkhof
cena domini donderdag voor Pasen, laatste avondmaal
cénacle, cenakel avondmaalszaal
cenbum Gennep
cendre stoffelijk overschot
cène laatste Avondmaal
cenotaaf monument, graftombe zonder lijk omdat het nooit terug gevonden is, gedenkteken voor onbekende soldaat.
cens schatting
censeur, censo censuurambtenaar
censor librorum in de R K -kerk de boekenkeurder, na wiens goedkeuring (nihil obstat) de bisschop zijn toestemming verleent om te drukken (imprimatur)
censuarius erfpachter
censurabel belastingplichtig
census hereditatius erfpacht
census inclusus est de cijns is inbegrepen
census vicinorum gebuurcijns
census belasting, rente, cijns
centarius honderdjarige
centaurée bleuet korenbloem
centenaar gewicht,1 centenaar = 100 pond, ca 49,5 kg, na 1820 de niet officiële naam voor 100 kg
centenaire honderdjarig
centenarius honderdjarige
centesimus honderdste
centisimo op zijn honderdste, in het honderdste jaar
centum honderd
centuria compagnie
centurio equestris ritmeester, cavaleriekaptein
centurio ritmeester, kapitein, bevelhebber over honderd man
cep ploegboom
céramiste pottenbakker
cerarius fabrikant van was
cerchers, chercher tolbeambten, douaniers
cercueil doodkist, ook fig. lijkkist
cerdo, -nis schoenmaker, leerlooier, handwerksman
cereficarius waskaarsenmaker
cerevisiarius brouwer, bierschenker
certera desunt de rest ontbreekt
certificat de bonne vie et certificatie verzekerd
certificeren getuige in rechte,
certifieren verzekeren
certijn betrouwbaar
certus zeker
cervillarius helmmaker, helmsmid
ces failliet verklaren
cesseren staken, ophouden
cessi wijken, overdragen
cessum wijken, overdragen
cetera de rest, de overige dingen
ceterus andere
ceterus overig
ceurnoten schepenen of dorpsfunctionarissen in Oost-Nederland
cg. afk. cousin germain, volle neef
chaerotjen zalfdoosje
chaînette kettinkje
chais rijtuig
chaise koets, sjees
chal. afk. cheval, paard
chalcographus graveur, plaatsnijder
chambre ardante rouwkamer, kamer waarin een door brandende waskaarsen omringde lijkkist staat
chameau rotwijf, klerewijf, kreng
champ de foire kermis, marktplein
champ veld, weide, akker, terrein, gebied
chanoine kanunnik
chap. afk. chapitre, hoofdstuk, (dom)kapittel
chapelain (huis)kapelaan
chapelier, chapelière hoedenmaker, .maakster
chapelle ardante de door talrijke brandende kaarsen met vurige gloed verlichte kapel, waar het lichaam van de overledene opgebaard staat, rouwkapel
chapelle kapel, ook geestelijken van een kapel, kerkkoor
chapitre kapittel, college van geestelijken dat gezamenlijk de zielzorg in een parochie uitoefent, hoofdstuk van een reglement
char. afk. charretier, voerman
char funèbre lijkkoets
charbonneux miltvuur
chargement verandering
Chargeren belasten, opdragen
charpentier timmerman
charretier voerman
charron wagenmaker
charta papier, blad perkament dat ter bekrachtiging is voorzien van een zegel
chartarius papiermaker
charter oorkonde
châsse (reliek)schrijn, relikwieënkast
Châtelaine genoemd omdat burchtvrouwen veelal een dergelijk apparaat plachten te dragen
chatelaine ketting, lint of band door vrouwen om het lichaam gedragen, en waaraan sleutels e.d. gehangen werden
chatellenie castelrie
Chattorum Vicus Katwijk
chaufour kalkoven
chcun. afk. chacun, ieder, elk
chelista vioolspeler
chemineye schoorsteen
chiering verkoop bij opbod aan de meest biedende
chiffres romains Romeinse cijfers
chijn, chijns belasting, schatting, pacht, rente
chijnsboec boek waarin alle pachten, renten en belastingen zijn opgetekend
chijnsgoet, scijnsgoit belastingplichtige goederen
Chilonium Kiel (D)
chimaera heraldiekteken, heeft gezicht, en borsten van een vrouw, voor- en achterpoten van een leeuw, lichaam van een geit en staart van een slang
chiromatie hand -leeskunde
chirothecarius, chyrotecarius handschoenmaker
chirurgien, chirurgus, chirurgijn dokter, wonden hersteller
chn. afk. charron, wagenmaker
choefoer komfoor
choor koorgedeelte in kerk
choralis koorknaap
christ Christusbeeld
christiane op christelijke wijze
christianus christelijk
chronike een boer van tijde?
churz keurvorst
chymiather alchimist
ciborie heraldiekteken, miskelk
cig. afk. cousinissu de germain, achterneven
cijns, tijns, tins, accijns belasting, schatting, rente
cijnsrente erfpacht
cimetière, cimiterium begraafplaats, kerkhof
cinerum Aswoensdag
cingler striemen, geselen, slaan
cingularius riemenmaker
cinoper, cinopel heraldiekkleur, vermiljoen
cinq vijf(de)
cinqte afk. cinquante, vijftig(ste)
cinquante vijftig(ste)
cintré gebogen, gewelfd
circa ……. vespertinan omstreeks ……..uur in de avond
circa cingquam matutinam omstreeks vijf uur in de nacht
circa decimam antemeridianam tien uur ‘s ochtends
circa decimam matutinam omstreeks 10 uur in de morgen
circa duodecimam diurnam omstreeks 12 uur in de middag
circa duodecimam nocturnam omstreeks middernacht
circa meridiem omstreeks 12 uur ‘s middags
circa vesperam omstreeks de avond
circa, cirea, circiter ongeveer, omstreeks
circoncire besnijden
circonscrire une propriété afgebakend eigendom
circonscrire afbakenen
circulator landloper, ook venter, marskramer
circumcisie besnijding
Circumcisio Domini Besnijdenis des Heren (6 januari)
Circumcisio Besnijdenis (1 januari)
Circumdederunt 9e zondag voor Pasen
circumlocutie een breedsprakige, een bewimpelde spraak
circumstantie omstandigheden
cire, cire à cacheter (zegel)lak
ciseleur, ciseleur, ciseleerder, graveur
cistarius kistenmaker
cisterne waterput, regen opvang put
citadin, citadine stedeling(e)
citatie, citation oproeping, daging, dagvaarding
cité afgesloten stadsdeel
citeren voor de wet dagen, dagvaarden
citerne regenput, .ton
cito snel, spoedig
citoyen, citoyenne burger
citrulle watermeloen
civiele gijzeling (in) in voorarrest, wel met bepaalde vrijheden
civijl burgerlijk
civil, civilement, civilis burgerlijk
civiliteit burgerschap, beleefdheid
civis, afk. Civ. burger
civissa burgeres
civitas, -tatis stad
clabaudeur, clabaudeuse roddelaar(ster), kwaadspreker
claeuwaert heraldiekteken, klimmende leeuw
clagere aanklager, verzoeker
clairon klaroenblazer, trompetter
clampser, clamser, de pijp uitgaan
clan stam, geslacht, sibbe
clanculo in het geheim
claquette scharminkel van een rijpaard
clarissimus zeer vermaard
clauculo in het geheim
claudere (af)sluiten
claudus kreupel, mank, lam
clausi, clausum (af)sluiten
claustrarius poortwachter, huisbewaker
claustrasius slotenmaker
Clausulae / Clusa Sluis
clausule van submissie clausule van akkoord met beschrevene
clausum paschae 1e zondag na Pasen
clausurmacher hersteller van boeksloten, kleinslotenmaker
clausus gesloten
clauwaert heraldiekteken, klimmende leeuw
claviger sleutelbewaarder, rentmeester
cleederen kleren
cleenoede snuisterijen
cleermaecker kleermaker
cleijn inportantie van geringe waarde
cleipoel leemgroeve, kleiput
clercsijn misdienaar
clericus geestelijke, geleerde, student, klerk
clericus scabinorum schepenklerk
clerkehuis fraterhuis
Cleva, Clevæ Kleef, te Kleef
cleyachtyghe aerde kleiachtige aarde
clibanarius ovengieter, bakker, ovenmetselaar
clijt klei
clite klei
clivensis van kleef
cloacarius beerput afvoerder, privaatreiniger
cloaque drekput
clocher, parochie, gemeente, dorp
clockere klokkenluider
clocqslach (wonende onder de) wonende in de nabijheid van de torenklok
cloître klooster
cloppen de klok luiden
cloppere koperslager
clopslach bij openbare verkoping de hamerslag van toewijzing.
clueghene meerdere, andere
Clusa Sluis
clusor smid, ook gezien juweelzetter, graveur
cm. afk.contract de mariage, huwelijkse voorwaarden
cmmr. afk. Commandeur, Commandeur, bevelvoerder
cmmt. afk. commandant, commandant, bevelvoerder
cnape gewapend dienaar
cnopen knopen
co. afk. compagnon, echtgenoot, partner
c.o. afk. compte ouvert, geopende rekening
coaccusé, coaccusée medebeklaagde
coche reis., postkoets
cocher koetsier, voerman
cocotte gietijzeren stoofpan
coctor bierbrouwer
cocus kok
codde knots, knuppel
code civil burgerlijk
codex handschrift
coelebs caelebs ongehuwd, vrijgezel
coelibates ongehuwde staat
coemeterium kerkhof
Coena Domini Witte Donderdag
coere keur, handvest
coermoten bijzitters
coetus vergadering van predikanten
coeyemeester dierenarts speciaal voor runderen
cognaten alle afstammelingen in mannelijke en vrouwelijke lijn van bepaalde stamouders
cognati remotiores verre bloedverwanten
cognatio, -nis bloedverwantschap (van moederszijde)
cognatus verwant, bloedverwant uit de vrouwelijke lijn
cognatus bloedverwant
cognitus, -a verwant, verwante
cognmen familienaam
cohabitatio bijslaap, gemeenschap hebben
cohereditas mee erven
cohéritier mede-erfgenaam, .gename
coiuges de echtgenotes, gehuwden
colationeren gelijkmaken
colde oude
Colen Keulen
colier ijzeren halskraag
coll. afk. colonel, kolonel,
collata concordat komt overeen met het origineel
collaterale erfgenamen erfgenamen in de zijlinie
collaterale successie erfenis die op een zijtak overgaat
collateralen zijdelingse bloedverwanten
collateralis in de zijlinie (bij verwantschap), in de zijlijn, echtgenote
collateur die iets geeft
collatie het recht van benoeming geestelijke, ook vergelijking van geschriften met de oorspronkelijke tekst, ook samenvatting
collatieoneren gelijkmaken van geschriften met de oorspronkelijke tekst
collatierecht het recht van benoeming van een predikant
collatio, -nis benoeming toewijzing
collatum toewijzen
collectie vergadering
collector belastinginner, ontvanger van de belastingen
collegiale kerk een kerk die door een kapittel van kanunniken wordt bediend
collegii seminarie
colligeeren samenvoegen, verzamelen, concluderen
colligeren vergaderen
colloratierecht het recht om een kandidaat voor te stellen bij de benoeming van b.v. een pastoor
collusie heimelijke verstandhouding met iemand om een ander te benadelen, samenspannen
colombier duivenhuis, duivenhok
colombier ouderhuis, ouderlijk huis
colonia pachthoeve
Colonia Agrippina Keulen
Colonia Agrippinensium Keulen
coloniensis van Keulen, Keuls
colonus (kleine)boer, keuterboer, pachter
colorateur schilder
combustie verbranden, brandwond, verbrand zijn
comes palatinus paltsgraaf
comes, -mitis graaf
comitatu in het gezelschap van
comitatus hornani van het graafschap Horn
comitatus vittemiensi van het graafschap Wittem
comitatus, -us graafschap, gezelschap
comitissa gravin
commater peettante, meter
come. afk. comme, net als, evenals, (zo)als, als het ware
commemoratie een gedachtenis
commémoratif ter nagedachtenis
commemoratio animarum herdenking van alle overleden zielen, 2 november
commendator commandeur
commenderen prijzen
commerans, -ntis verblijvend, wonend
commineren dreigen
commiseratie medelijden
commissarius belastingoplegger
commissie bevel, macht
commissio opdracht, toestemming
commissio opdracht, toestemming
commissione pastoris in opdracht, met toestemming van de pastoor
commissioneur boodschapper
committent lastgever
committeren bevelen, macht geven, toestaan
committeren last geven, afvaardigen, delegeren
commorans apud verblijven bij
commorare verblijven
commorari verblijven, wonen
commotie beroerte
commoveren beroeren
commssre afk. Commissaire, commissaris
commune gemeente
communicanten deelnemers aan het avondmaal
communicantenregister register van communicanten (deelnemers aan het avondmaal)
communicatie mededeling
communiceren ter kennis brengen, mededelen
communio, -nis communie
communis aqua gemeenschappelijk water
communis plaetsa openbare plaats, - gebied
communis platea openbare weg
communis septimana de week na St. Michaelisdag (29 september)
communis gemeenschappelijk, gewoon
communitas, tatis gemeentegronden, gemeente
commutator wisselaar
comp. afk.compagnie, gezelschap, groep- personen, - militairen
comparacie, gelijkenis
comparare verschijnen, kopen
compareren compareerden verschijnen voor het gerecht komen, ook gelijkenis vertonen
comparerende verschijnen voor een schepen (en), notaris of rechter
comparicij vergadering, bijeenkomst
comparus verschenen (voor de ambtenaar bij aangeven overlijden)
compas passer
compassio Mariae vanaf 1727 de vrijdag voor goede vrijdag
compater peetvader, peter, peetoom
compensatie als men het een tegen het ander afweegt
compenseren het een tegen het ander afwegen of weergeven
competens in domo , area, horto ac hereditatibus toekomend in een huis, erf, tuin en de erfgoederen
competent behoorlijk, bevoegd
competente voldoende
competeren aangaan
competeteur dat men samen met een ander begeerd
competieren rechtens toekomen
competivi, competitum toekomen, toebehoren
compitatio gradum bereken van de graad van verwantschap
completorium het laatste gebed uur in een klooster aan het einde van de dag
complice mededader, medeplichtige
componeren maken
compornus wat men (te samen( beloofd
comportement gedrag
composeren schikking tot afkoop van straf
compositie wat men gemaakt heeft, een maaksel
compositor calopodiorum leestmaker
comptoir rekenkamer, kantoor
comptoire secretariaat, schrijfruimte, archief
computare rekenen
computatie rekening
computeren rekenen
compy kopie
comte graaf
comte graaf
comté graafschap
comtesse gravin
comtoir van den ontvanger
coolwijk kantoor (te Delft) dat belast was met het centrale beheer van de pastoriegoederen op het platteland van Holland
concedo, concere, consessi toestaan
conceptie ontvangen
conceptio Mariæ Maria Ontvangenis (8 december)
concessio, -nis afstand (doen)
concession funéraire familiegraf
conciëntie geweten
concilie vergadering
concilium tridentinum het Concilie van Trente
concilium concilie
conciperen begrijpen, voornemen
concitoyen, concitoyenne medeburger, .es
concluderen,concludendo een gevolgtrekking maken, besluiten, eendrachtig maken, vaststellen
concordantie eendrachtigheid
concordare overeenkomen (met het origineel)
concordat collata is gecollationeerd stemt woordelijk overeen met, stemt overeen met
concordat cum suo originali originali afschrift stemt, nadat het is gecollationeerd woordelijk overeen met het origineel
concordat komt overeen (met het origineel)
concubinage buitenechtelijke samenleving
concubinatus samenwonen buiten het huwelijk
concubine een slaaplief
concubitus anticipatus gemeenschap voor het huwelijk
concupiscentie een kwade begeerte
condamné veroordeeld
condamner à mort ter dood veroordelen
condemnare, condemnatie veroordelen
condemnatie verwittigen, ook gezien veroordeling
condemneren veroordelen, verwijzen
condemnieren veroordelen
condempneren veroordelen
condenscederen gezamenlijk overkomen
condicta bruid, verloofde
condictus bruidegom
condimentarius specerijenhandelaar
conditicio, -nis, conditio voorwaarde, toestand, beroep
conditiën voorwaarden
conditus eerbaar, fatsoenlijk
condoneren vergeven
conducticius dagloner, huurling
conductus paschae 1e zondag na Pasen
conductus, -us geleide
coneil afk. conseil, raad(geving), advies
conestabularis politieagent
confector hersteller
confedereren te samen verbinden
conferre toewijzen
confesseren bekennen
confesseur biechtvader
confessie bekentenis, belijdenis
confessio, -nis biecht
confessionael biechtbrief
confessione et extrema unctione praemuntius voorzien van de biecht en het Heilig Oliesel
confesso waarover beide partijen het eens zijn
confessus (na te hebben) gebiecht, gebiecht
conficere, confeci, confectum (op)maken
confinatie hechtenis
confinis aangrenzend
confinium aangrenzend gebied
confinnande, confirmandus nieuw aangenomen kerk lidmaat
confinnatie, confirmatio bevestiging van kerk lidmaatschap
confirmatae, conformati gevormden
confirmatie bekrachtiging, ratificatie, versterking
confirmatio vormsel, verklaring
confirmatorum registrum register van de gevormden
confirmatorum van de gevormden
confirmatus, confirmata gevormd, persoon die het vormsel heeft ontvangen
confirmeren bekrachtigen, bevestigen
confirmeren versterken
confirmo, confirmare bevestigen
confisco in de kas bewaren, iemands vermogen verbeurd verklaren
confiteri, confiteren bekennen, biechten
conflator ijzergieterijarbeider
Confluentia Koblenz
conflueren samenvloeien
conform gelijk
conformeren gelijkmaken
conformiteijt overeenkomst
confortatie versterking
confrère collega, ambtgenoot, vakgenoot
confunderen kleineren
confuteren weerleggen
congeneralis verwant, familielid
congregatie vergadering
congregatione (in) in de vergadering
coniecturael gegeven advies
coniecture advies
coniectureren adviseren
coninck koning
conincklijcke Majesteyt koninklijke Hoogheid
conincxdalers betaalmiddel, muntsoort
coniu(n)x , -iugis echtgenoot, echtgenote
coniucti sunt zij zijn getrouwd
coniuctus getrouwd
coniuga de echtgenote
coniugae van de echtgenote
coniugalis getrouwd
coniugare in het huwelijk verbinden
coniugatio, -nis huwelijk
coniugatores echtelieden
coniugatus (vr. conjugata) gehuwd
coniugere uithuwelijken, ten huwelijk geven
coniuges echtpaar, van de echtgeno(o)t(e)
coniugialis huwelijks
coniugis van de echtgenoot
coniugium huwelijk
coniugum van de echtgenoten
coniuncti gehuwden, echtgenoten
coniunctio, -nis verbintenis, huwelijk, verwantschap
coniungere verbinden
coniunxi matrimonio heb ik in het huwelijk verbonden
coniurgatus getrouwd
coniux echtgenoot, echtgenote
conj. afk.conjugalis wettig, echtelijk
conjoint, conjointe echtgenoot, .genote
conjug. afk.conjugalis wettig, echtelijk
conjugalis wettig, echtelijk
conjugatis getrouwd
conjuges echtpaar
conjugium huwelijk
conjuncti fuerunt (sunt) zijn getrouwd
conjunctio, -nis verbintenis, huwelijk, verwantschap
conjunctus gehuwd
conjux echtgeno(o)t(e), man, vrouw
conleute echtlieden, echtgenoten
connaître charnellement vleselijke gemeenschap hebben met ...
Conniueren door de vingers zien, vergeven
connubium huwelijk
conqueest dat verkregen is
conquesteren verkrijgen
consanguin van vaderszijde verwant
consanguineus bloedverwant, meer dan vijf graden afstand
consanguinitas bloedverwantschap
consanguinitatis van de bloedverwantschap
consanguinité verwantschap via de vader, bloedverwantschap
conscabinus medeschepen
conseil de fabrique kerkfabriek
conseilleur adviseur, raadgever, .geefster
consensu meo met mijn toestemming
consensu parentum met toestemming van de ouders
consensu pastoris met toestemming van de pastoor
consensu quorum interest met toestemming der belanghebbenden
consensus, -us toestemmen
consent toestemming
consenteren, consenteert toestemmen, vergunnen, veroorloven, toestaan
consentio, -nis toestemming
consequentiamtrecken (in) daaraan gevolgen verbinden
consequentie gevolg van
conservaon. afk. conservation, behoud, bewaring, conservering
consessions d (armes wapenbrieven
consideratie van (in) in aanmerking genomen van
consideratie overweging
considereren beschouwen, overwegen
consigneren in bewaring geven van geld bij het gerecht
consiliarius raadsheer, burgemeester
consilium raad
consistoriale vergadering vergadering van de kerkenraad
consistorie vergadering, raadkamer
consistoriekamer vergaderkamer van de kerkenraad, ruimte waar de priester of predikant zich kleed voor de dienst
consistorio (in) in de kerkenraad
consistorium kerkenraad (s)(vergadering)
consistoryregel huishoudelijk reglement voor de kerkenraad
consobrina nicht, kind van zuster
consobrinus neef, kind van zuster
consocer schoonvader
consoceri schoonouders
consoleren vertroosten, bemoedigen
consolideren verharden
consors echtgenoot, man
consortis van de echtgenoot, van de man
conspiratie muiterij
constabularis politieagent, bewaker
constat het staat vast
constitutie neerleggen op machtigen
constumeerlijck van oudst gebruikelijk
consuetis ecclesiae met de gebruikelijke sacramenten van de Kerk
consuetus gebruikelijk
consul raadsheer, burgemeester, schout
consulent predikant van een andere gemeente die bij een vacature het ambtswerk waarneemt
cont afk. contre, tegen, contra., anti
contagieus besmettelijk
contamineren bevlekken
contectalis echtgenoot
contenderen pleiten, eisen
contendieren betwisten
contentement tevredenheid
contenteren tevreden stellen
contentieus vijandelijk, kijfachtig
conterbrief een akte die onmiddellijk in verban d met een andere behoord, meestal was deze zigzaggend doorgesneden. Beide partijen hadden een deel van de akte
conterfetter portretschilder
conterfeitsel portret
contersegel kleine zegel gedrukt op de achterzijde van het grote zegel
conthoralen echtgenoten, huwelijks partners
conthoralis echtgenote
continere, continui omvatten
continuatie voortduring
continueerde voortduurde
continuele achtereenvolgende
contoor kist voor het opbergen van de kasboeken akten etc.
contra tegen
contractum (iets) sluiten, b.v. huwelijk
contradicat hij spreekt tegen
contradictie tegenstrijdigheid, tegenspraak, tegenwerping
contrahenten , contrahenden contractanten
contrahere (iets) sluiten, b.v. huwelijk
contrahunt trouwen, huwen, zij sluiten een huwelijk
contrapignus, -noris onderpand
contrarie in tegenspraak
contrarie, contrair in strijd met, in tegenstelling, in tegenspraak
contrarolleur hij die de boekhouding controleert
contraventie overtreding
contraxerunt matrimonium zij sloten een huwelijk
contraxi (iets) sluiten, b.v. huwelijk
contraxit sponsalia hij heeft een trouwbelofte gegeven, hij is verloofd
contrescherpen buitenmuur
contribulis verwant
contristeren bedroeven
contschap becomen bericht ontvangen
contuli toewijzen
contumacheren bij verstek veroordelen
contumacia verstek, aantekening door de rechter bij weerspannigheid om b.v geen eed af te leggen bij de rechtbank
contumaciam verstek
contumacie verstek laten gaan bij een rechtszaak
contumax, macis die niet komt opdagen bij een rechtszaak
conubium huwelijk
convenabile behoorlijk
convent klooster
conventualen kloosterling
conventualis, -is kloosterling
conventus, -us klooster, convent
converci Pauli bekering van Paulus
converci, conversum bekeren
conversatie (vleeschelijke) geslachtsgemeenschap
conversatie omgang, gedrag
conversus bekeerd, bekeerling
convertere, converteren bekeren
convicinus buur
convoi lijkstoet, rouwstoet, begrafenisstoet
convooien en licenten betaling voor vrijgeleide van koopvaardijschepen, belasting op in - en uitgaande goederen
Coolwijck het kantoor (te Delft) dat belast was met het centrale beheer van de pastorie goederen op het platteland van Holland
coop de koop, de te leveren ......
cooppenningen kooppenningen, koopsom
coopsconditie koopvoorwaarden
coopssceddulen koopaktes
coorde koord, meestal de strop van de galg
coormiede = cuermede opbrengst van het bestehooft of cateil, het beste stuk uit de nalatenschap van een horige, keurmedige, door de heer krachtens zijn recht te kiezen
coormietsliede, coormiedgeliede, cuermietsliede personen die verplicht zijn tot coormiede, daaraan onderworpen
coost kost (van eten)
cop. afk. copulatus (wettig) getrouwd
cope koopovereenkomst, voor het mogen ontginnen van een stuk land
copergout messing
copetere, toekomen, toebehoren
copia afschrift
copia copiae afschrift van een afschrift
copjen kopje
copiae legers
copperen snijden
copula conjugalis echtvereniging, echtverbintenis
copula band
copulandus hij die wil trouwen
copulare trouwen, in de echt verbinden
copulati fuere zij zijn getrouwd
copulati fuerunt zij zijn getrouwd
copulati sunt zij zijn getrouwd
copulati sunt, copulati fuere zij zijn getrouwd
copulatio -onis, copulatio huwelijk, huwelijksvoltrekking
copulatus, -a getrouwd
copuleren vergaderen
coqua kokkin, keukenmeid
coquus kok
coram et aliquibus in tegenwoordigheid van …… en enige anderen
coram ten overstaan van, in het bijzijn van
coram consule (et scabinis) ten overstaan van de schout (en schepenen)
coram dominis scabinis in aanwezigheid van de heren schepenen
coram iudice ten overstaan van de rechter
coram me ten overstaan van mij, in mijn tegenwoordigheid
coram me et testibus ten overstaan van mij met als getuigen
coram me infrascripto pastore ten overstaan van mij, ondergetekende pastoor
coram omni plebe ten overstaan van het gehele volk
coram populo in het openbaar  
coram praedicante acatholica voor de niet-katholieke predikant
coram testibus ten overstaan van de getuigen
coram testibus tide dignis ten overstaan van geloofwaardige getuigen
coram tota ecclesia ten overstaan van de gehele kerk
coram tota presbyterio ten overstaan van de gehele kerkenraad
coramquibusdam aliis in tegenwoordigheid van enige anderen
corbifex mandenmaker
corbo korven - vlechter, korvenmaker
cordarius touwslager
cordarius touwslager, koordmaker
corde strop, galg
cordelier, cordelière Franciscaan, Franciscanes, minderbroeder
cordiflex, -ficis, cordifex touwslager
cordonnerie schoenmakerij
cordonnier schoenmaker, schoenlapper, .hersteller
cordonnier, cordonnière schoenmaker
coreator leerbewerker, leerlooier, schoenmaker
corellen koralen
corem bij
coriarius leerbewerker, leerlooier, schoenmaker
Coriovallum Heerlen
cornel kolonel
cornet vaandrig van de ruiterij
corp afk. corporaal, korperaal
corpore gezamenlijk
corporeel lichamelijk, daadwerkelijk
corporele lichamelijke, persoonlijke
corporis lichaam, lijk
corpus lichaam, rechtspersoon
corpus Christi sacramentsdag, 2e donderdag na Pinksteren
Corpus Christi Sacramentsdag, Lichaam van Christus
corpus lichaam, lijk
corpusculum lichaampje
correptus overvallen, weggerukt
correspondentie contacten, relaties
corrigator gordelmaker
corrigeren bestraffen
corrigiarius riemenmaker, zadelmaker
corroboreren bevestigen
corroderen eten, knagen
corrosijf wat eet, wat bijt
corrumperen bederven
corseyen grove keperstof, vaak voor ondergoed
Cortracum Kortrijk
corvee vroondienst, arbeid ten dienste van de heer
costa vrouw, rib
costen contumaciel kosten wegens niet verschijnen, wegens tegenspraak
costen ende misen van de justitie de kosten van het geding, het strafproces en de tenuitvoerlegging van het vonnis
costerie kostershuis
costume, costuymen gewoonterecht, gewoonte
cot. afk. court, krap, onvoldoende, weinig
cotarius boerenarbeider, slijper, huisbediende,
coté paternel vaderskant
cotiarius slijper
couche bed, sponde, bedstede
couchelaken, causelaken stofsoort, speciaal voor broeken
coudée lengtemaat, el, ca.50 cm
coulpabel schuldig bevinden
coupe.feu brandgang, brandmuur
couperet valbijl, guillotine
coupure open doorgang in vestingwal
courtsen koortsen
cousien lederen of ijzeren beenbekleding
cousin, neef, zoon van oom of tante
cousine nicht, dochter van oom of tante
cousins par aliliance aangetrouwde neven en nichten
coutelas korte sabel
couter, cauter, kouter akker, veld, maar ook ploegschaar
coutergat landweg, weg uitsluitend bestemd voor toegang tot het bouwland
couturière naaister, modinette
couvent klooster
couvert bedekt
couverture deksel
couvre.feu avondklok
couvreur leidekker, dakdekker
Covordia Coevorden
crabeil korbeel, kromstuk hout, vaak in spanten gebruikt
crabelaer betaalmiddel, ook de vierstuivers penning genoemd
crachoir kwispedoor, spuwbakje
crachte (uyt) als blijkt uit
craem kraam. bevalling
craghte....... (in) in gevolge ......
cramickbroot tarwebrood
crampon ijzeren punt
crastinus de volgende dag
crauwel vleeshaak, drietandige haak
creator, -is schepper, de Schepper
crécelle ratel, klepper
credentie geloofwaardig
credenzer kelner
credit neemt men voor waar aan (in een proces)
creditum het verschuldigde, vordering
credo geloofsbelijdenis
crémaillère haal, hangijzer, heugel
cremiterium kerkhof, begraafplaats
creseme diocees
crevé, crève dood, gecrepeerd
cribrarius zevenmaker
crichoudere schout,
criem zwaar misdrijf
crime capital halsmisdaad
criminalis (causa) straf -(zaak)
crimineil die een zwaar misdrijf heeft begaan
crinoline hoepelrok
cripte verborgen ruimte, kelder gewelven
croche lange ijzeren tang, smidstang
crocque-mort, croque.mort lijkbezorger, aanspreker, lijkbidder, lijkdrager
croix fléchée pijlkruis
crucis exaltatio kruis verheffing, 14 september
crudebroec met veel groene kruiden begroeid (ruw) terrein
crudenare handelaar in kruiden
crudenede kruidenvrouw
cruin kruin
crumenarius buidel - tassenmaker, zakkenmaker
crusoren wenteltrappen
crux kruis
crypte grafkelder
ctione praemunitus voorzien van de biecht en het Heilig Oliesel
c.s. afk. Cum sociis, met zijn medestander
c.s. afk. cum suis, met de zijne
cubiculum slaapkamer, soms ook slaapkamer
cuerbroeder gildenbroeder
cuermietsliede personen die verplicht zijn tot coormiede, daaraan onderworpen
cui aan wie, waaraan
cuipery omkoperij
cuius anima requiescat in pace zijn ziel ruste in vrede
cuius filia van wie een dochter is, wiens dochter
cuius loco y in wiens plaats
cuius loco tenuit wiens plaats werd ingenomen door
cuius locum tenuit wiens plaats werd ingenomen door
cuius vicem supplevit, cuius vices egit in wiens plaats optrad
cuius, cujus van wie
cujus van wie
culcitarius mantelmaker
culcitrarius stoffeerder, mantelmaker
culcte, coulte matras
cul.de.basse.fosse onderaardse kerker
cule achterwerk, kont, aars
cult, cut. afk. cultivateur, landbouwer
cultellarius messenmaker
cultellifex messenmaker
cultivateur, cultivatrice landbouwer, .bouwster
cultor student, intellectueel
cum ab ill ustrissimo ac reverendissimo domino episcopo obtenta dispensatione in banis met dispensatie in de roepen verkregen van de zeer illustrere en zeer eerwaarde heer bisschop
cum amicis met vrienden
cum annexis met bijbehoren
cum annexis met wat er bij hoort
cum appartinentiis met toebehoren
cum approbatione met goedkeuring
cum consensu pastoris met toestemming van de pastoor
cum consensu pastoris met toestemming van de pastoor
cum dispensatione met dispensatie
cum dispensatione impedimenti consanguinitatisi met vrijstelling van de huwelijksbeletsel door verwantschap
cum dispensatione in bannis met vrijstelling van de (drie) afroepen
cum dispensatione in banno met vrijstelling van één huwelijks -afkondiging
cum dispensatione in bannis met dispensatie in de roepen
cum dispensatione in uno banno met dispensatie in een roep
cum dispensatione met vrijstelling
cum exore met zijn echtgenote
cum expensis met kosten
cum fundo et omnibus pertinentibus met de grond en alles wat ertoe behoord
cum liberis met zijn / haar kinderen
cum litteris et juribus met de brieven en rechten
cum matre met zijn / haar moeder, (bij vaderloze minderjarige)
cum mea licentia met mijn vergunning
cum missa met een mis
cum omnibus annexis met alle toebehoren
cum patre met zijn / haar vader (bij minderjarige)
cum pertinentiis met toebehoren
cum sociis met de zijnen
cum socio met de medestanders
cum socio met zijn medestanders
cum suis met de zijnen
cum total(i) relaxatione met volledige vrijstelling
cum uxore met zijn vrouw
cum vigiliius et exequiis met nachtwaken en uitvaart
cum met, als, ofschoon, omdat
cumulare ophopen
cumulatie van ambten, het gelijktijdig waarnemen van verscheidene betrekkingen en opstapeling van wedden voor één persoon
cumuleren samenvoegen van verschillende percelen of kavels bij een verkoop
cuparius kuiper, tonnenmaker
cupedinarius, cupendinarius koek -, banketbakker, kramer, winkelier
cupifex, cuprifex koperslager, koperbewerker
curaillon zwartrok, paap
curanda pleegdochter, pupil
curandus pleegzoon, pupil
curare zorgen voor
curateur au mort aangesteld curator om de belangen van een zelfmoordenaar te verdedigen destijds was zelfmoord strafbaar
curateur au ventre curator door een familieraad benoemd om te waken over de belangen van het kind waarvan een vrouw groot gaat, bij het afsterven van haar echtgenoot
curateur van geabandonneerden sterfhuysen beheerden van de verlaten goederen
curator ad actum divisionis beheerder van een te verdelen boedel, waarin minderjarige of handelingsonbekwame gerechtigd zijn
curator ventris curator over een ongeboren vrucht
curator proces -voogd, zaakgelastigde, degene die voor iemand met een wettige voogd of curator diens belang behartigt in een proces tegen die voogd of curator b.v. voor een getrouwde vrouw tegen haar man
curator verzorger, voogd, zaakgelastigde, een door de rechtbank benoemde beheerder van goederen, geld, zaken etc. van een getrouwde vrouw of minderjarige tegen bv haar man of voogd etc.
curatus, cureit pastoor, hij die met de zielzorg is belast
curé pastoor, paap
cure pastoorsambt, ook pastorie, parochie
curia zielzorg, hof
curicus zorgvuldig
curriculum vitae levensloop
currus wagen, kar, bespannen wagen
cursor bode
curtius de korte
curuisilyk zorgvuldig, nauwkeurig
custingbrief schuldbekentenis bij onroerend goed aankoop
custos camporum veldwachter
custos mercenarius gehuurde koster
custos ovium schapenhoeder, herder
custos porcorum varkenshoeder
custos, custus, custodus koster, toezichthouder, waker
Cutracum Cortracum Kortrijk
cyrothecarius handschoenmaker