Laatst bijgewerkt: 19 september 2014
Ö afk. geboren en gedoopt
o afk. overlijdensregister
o. afk. obiit, is gestorven
Oa. afk. huw. akte, oude akte
oath of purgation zuiveringseed
ob defectum rationis et loquelae vanwege het verlies van verstand en spraak
ob periculum mortis vanwege het stervensgevaar
ob, afk. obiit, is gestorven
obs afk. obsèques, teraardebestelling, begrafenis
ob.s.p. afk obiit sine prole, stierf zonder nageslacht
obdormivit is ontslapen
obentürer edelsteenhandelaar
obeo sterven
oberichteit overheid
obierunt zijn overleden
obiit sine prole stierf zonder nageslacht
obiit subito plotseling overleden
obiit in afkorting o, is gestorven
obire, obii sterven
obita dood, overleden (vrouw)
obitorium dodenboek
obitum sterven
obitus dood, overleden (man)
oblatio Mariae ad temlum het offer van Maria in de tempel, 21 november
obligatie, obligatiebrief schuldbekentenis
obligatio, obligeren verplichting
obool betaalmiddel, z.g. halve denier
obool medicinaal gewicht, 1 obool =1/576 med. pond, 2 scrupel, 10 grein,
obruta begraven (vrouw)
obrutus begraven (man)
obsequa meid, dienstmeid
obseques plechtige uitvaartdienst
observandis observatis met inachtneming van de voorschriften
observeren nakomen, naleven, navolgen
obstetricator vroedmeester
obstetrix vroedvrouw
obtenda prius super procla matio nobus dispensatione S.Matrimonii Sacramentum contraxerunt na verkregen eerder dispensatie van afkondiging, is voltrokken het sacrament van het huwelijk van.....
obtenta dispensatione na het verkrijgen van dispensatie
obtentus verkregen
obtinere vonnis verkrijgen, verwerven, bekomen
occisus gedood, vermoord
occon afk. occasion, (gunstige) gelegenheid kans, mogelijkheid
occubuit hij rust (in het graf)
occupatie bezigheid, in bezit neming, bezetting
octavus achtste
octennis acht jaar oud
octigenti achthonderd
octigenties achthonderdmaal
octingentesimus 800e
octo acht
october, -bris, -bre, 8 ber oktober, 10e maand
octogenarius tachtigjarige
octogesimus 80e
octogies tachtigmaal
octoginta tachtig
octrooi vergunning van de landsregering m.n. van de Staten van Holland
oculaire inspectie met eigen ogen, onderzoek ter plaatse
oculi (mei semper ad deum) 4e zondag voor Pasen
oder of
oelebord uilenbord
oen hem
oenopola wijnschenker
oer, oeren, oere hun, haar
oercondelijc door bewijzen gestaafd
oerconden een verklaring afleggen, getuigen
oerdt betaalmiddel, zilveren munt 1 oert= 3 stuiver
oeren mundighen jaren (tot) (tot) hun meerderjarigheid
oes. afk. omnes, allen
oestal hoefstal, noodstal
of indien
ofdeylen kwijtschelden, ook gerechtelijk iets afnemen
ofentürer edelsteenhandelaar
offerman koster
officael kerkelijk functionaris
official beambte
officialis kerkelijk rechter
officialis bischoppenlijk rechter
officinator muntenmaker in muntenmakerij
officine werkplaats
offies afk. Offices, diensten
OFM afk. Ordre des freres Mineures, Orde van de Fransiscanen
ofropen afroepen, afkondig, bekendmaken
ofte, oft of
ohm vroeger
oir erfgenaam
oirconden een verklaring uitgeven, vaak van een zegel voorzien als extra bewijskracht als echt
oirgat, landweg, weg uitsluitend bestemd voor toegang tot het bouwland
oirsaecke reden, waarom
okerij, okery boomkwekerij
okshoofd vat, inhoudsmaat wijn, 1 okshoofd = 1/2 vat of voeder = ca 230-240 ltr
oldbuter schoenlapper
olearius olieslager
olim voorheen, overleden, vroeger
olm vermolmd
om afk. oncle maternel, oom van moeders zijde
ombieden mededelen, aanzeggen, gebieden, ontbieden
omdoeck, ommedouc boezemdoek, nonnen -borstsluier.
omel neef
omenträger lastdrager
omgekeerd heraldiekteken, als teken omgekeerd wordt weergegeven
omgewend heraldiekteken, als afbeelding in andere richting wordt weergegeven
omgeworgd omgeslagen
omhalven om wille van
omhout schors, bast
omissus weggelaten, vergeten
omklinker stadsomroeper
omloop galerij in een klooster
omlooper kadastraalboek, erfregister
ommelant omliggende landerijen
ommeslaan naar een bepaalde maatstaf het aandeel bepalen in een belasting, omslaan
ommestellingen omslaan, gelijkmatig over belastingschuldigen verdelen
omnes allen
omnes gentes 6e zondag na Drievuldigheid
Omnes Sancti Allerheiligen, 1 november
omnia qaue fecisti 19e zondag na Drievuldigheid
omnibus ecclesiae Romanae sacramentis met alle sacramenten van de Roomse kerk
omnibus exeuntium sacramentis met alle sacramenten der stervenden
omnibus extremis sacramentis met alle laatste sacramenten
omnibus hoc precens scriptum visuris ..... aan allen die dit schrift zullen zien .....
omnibus sacrae romanae ecclesiae sacramentis (prae-) munitus voorzien van alle sacramenten van de H. Roomse kerk
omnibus sacramentis met alle sacramenten
omnibus sensibus destitutus beroofd van zijn zinnen
omnibus allen
omnis terra (adoret) 2e zondag na Driekoningen
omnium animarum aller zielen, 2 november
omnium sanctorum aller heiligen, 1 november
omroden ontginnen, omspitten van de heide
On. afk. huw. akte, oude naam
on zonder
on, onc afk. onces, ons
onc ak. oncle, oom
onbejaert minderjarig
onbeloken niet omheind
onbestaet ongehuwd
onbesticht onbebouwd
onbezet leen leen waar de leenman nog niet de eed van getrouwheid heeft afgelegd
onder de geboden overlijden In de periode van de huwelijks afkondiging overlijden
onder de geboden staan In ondertrouw zijn, de tijd gelegen tussen de 3 huwelijks afkondigen
onderbasen onderkousen
ondergaand heraldiekteken, zon op schild in linkerbenedenhoek
ondergeszeyt ondergetekende
onderleenman iemand die land te leen kreeg van een leenman, die dat van een leenheer in bezit (ter leen, niet in eigendom) had gekregen
ondermeester meester die de dagelijkse leiding had op de bouwplaats (nu uitvoerder)
onderschreven ondergetekende
ondertrout aangifte bij de burgerlijke stand van het voornemen om te trouwen, bevestiging ten overstaan van de parochiepriester van voorgenomen huwelijk (België)
ondiep zeer diep, peilloze diepte
onergeschreven ondergetekende
ongecalangeert zonder door iemand aangeklaagd te kunnen worden, onaangevochten, onbestreden
ongecanceleert zonder uitschrappingen, uitkrassen of insnijdingen, een akte niet door insnijdingen enz. ongeldig gemaakt
ongelden lasten, belasting
ongelder ontvanger van het ongelt
ongelt assisia, belasting vooral op levensmiddelen, verterings - en gebruiksbelasting, onkosten te betalen bij openbare verkopingen
ongeveerlick ongeveer
ongeweer, ongeweerte onweer
onghewedde nog niet aanhangig zijnde, buiten de wet
ongoed slecht
onkerstenlic onchristelijk
onklaar heraldiekteken, anker op schild met touw om de stang gewonden
onledigheid drukte, druk bezig zijn
onlichamelijk leen leen zonder leenman, bestond uitsluitend uit rechten op cijns, renten en andere rechten
onmondige, onmondig minderjarige
onmondigheid onbevoegd tot het verrichten van rechtshandelingen, b.v. gehuwde vrouwen, onder curatele gestelde, ongehuwde kinderen onder de 25 jaar
onraet accijns
onreynnicheit vuil, (huis)vuil
onseker(e) onzeker (e)
onsen onze
onslakinge ontslag van gerechtsvervolging
ontblooten in gebruik nemen van bv land, in cultuur brengen
ontcrachten met geweld ontsnappen, ontvluchten
ontdreven verloren gegaan
onterven iemand van zijn erfdeel beroven
ontfaen ontvangen
onthelen bederven
ontheten, onthiet bevelen
onthoveden, onthoefden onthoofden
ontjaghen wegjagen
ontlorst ontstolen
ontmensen sterven
ontpoerteren ontnemen van zijn poorterschap, ontnemen van zijn burgerrechten
ontramponeert beschadigen
ontruymt verlaat
ontslapen overleden
ontwijsen, ontwisen bij vonnis ontnemen
onus last
onverjaert minderjarig
onverlaet restanten
onwedderroeplicken niet te herroepen
ooftboomgaert fruitboomgaard
oorbaar nut, voordeel
oorboorhout, oirboirhout goed timmerhout
oorconde getuige
oord inhoudsmaat voor natte waren, 1 oord = 2 kan, = 2 mengel = 0,6 ltr
oordaeghen herdagen
oorkonde in plechtige vorm opgestelde akte
oortken betaalmiddel, zilveren munt 1 oortken = 18 mijten Brabants
ooverseyde (van de ) transport van getallen bij een optelling over meer bladzijden
OP afk. Ordo Predicatorum, Ordre van de les frères prêcheurs, de Predikheren, de Dominicanen
op afk. oncle paternel, oom van vaderszijde
op poene op straffe van
op te gaderen in te zamelen
opbrandinge verbranden (van b.v. de heide begroeiing)
opcomsten inkomsten, opbrengst
openbair openbaar
openen breve verklaring aan alle die dit lezen
operarius, operator loonwerker, werkman, handwerker
operatio caesarea operatius keizersnede
operatius scriniarius schrijnwerker
opgedrukt zegel papierstrookje met was door een warm gemaakt stempel er aan bevestigd
opgenoomen in het (huwelijks)register ingeschreven
opgeregt heeft opgemaakt (testament)
opgevaeren opgestaan
opidani burgers, inwoners
opidanus poorter, burger
opidum stad, plaats
opifex handwerkman, arbeider
opificis van de arbeider, van de handwerksman
opificium beroep
opilio schaapherder
oploopen aanranden, aantasten
oplooper aanrander, aantaster
oppergrootvader overgrootvader
oppidanus burger van de stad
oppidum stad
oprel naar de kruin van de dijk toelopende weg
oproepinghe geboden
oproepingscedel biljet. dagvaarding
oprorisschen persoon die oproerteksten verkondigd
opruimer soevereinboor, kegelvormige boor
opsetene noemde men de bedrijver die zijn land op de parochie bewerkte gevestigde, inwoner
opsicht te hebben toezicht te houden
opsteecker steekwapen, lang mes, bajonet
opstellige gedaan (is) is openlijk aangekondigd
opzicht toezicht
opzittende inwoner
or goud
ora et labora bid en werk
ora pro nobis bid voor ons
orator aanvrager
oratrix aanvraagster
orba weeskind (meisje)
orbatum beroofd
orbatus beroofd van
orbitas kinderloosheid
orbus wees, ouderloos
ordinaire het gewone
ordinariis ecclesiae sacramentis met de gebruikelijke sacramenten van de kerk
ordinariis morturientium sacramentis met de gebruikelijke sacramenten van de stervenden
ordinarius gewone
ordinarus gewoon
ordo orde
ordce afk. ordonnance, regeling, bepaling, voorschrift, verordening
ordonnantie (ter) in opdracht van, op last van
ordonnantie reglement
ordonneren (ende willekeuren) verordenen, een verordening of keur uitgeven
ordonneren bevelen
ordonneren ('t) te verordenen, te beschikken
ordonnieren uitvaardigen, verordenen
ordre afk. ordinaire, gewoon(lijk), normaal, gebruikelijk, in de regel
orfèvre goudsmid
organista organist
orgelhuisje gebouw boven de poort waarin het valhek (orgel) is opgehangen
origo oorsprong, afkomst
oriundus komend van, afstammend van, kind van
orphanus, orphelin wees, weeskind
ortus geboorte, afstamming, afkomstig , ook tuin
OSB afk. ordre de Saint Benoit, Orde van de Benediktijnen
osiedrop, osyendroppe ruimte naast een huis tussen de lijn waar de afdruipende regen neervalt en de muur
ostiarius torenwachter, poortwachter
Ot afk. ondertrouw
otium et pax rust in vrede
oud bewind de periode die met de Franse revolutie eindigde in België (omstreeks1796)
oude heircomen ende hoevenaersrecht gewoonterecht
oudnederlands de (Nederlandse( taal tot 1150)
ouest oost (richting)
ourtum, ortus tuin
outichsasy authorisatie
ouvrier arbeider
Ov afk. overzicht
Ov. afk. huw. akte, overleden
ovaal schild heraldiek, vorm van schild door gehuwde vrouwen en geestelijken gevoerd
overalde voorvader
overcomen (ende verdragen) overeenkomen
overcomen te wesen overeengekomen te zijn
overcomen overeenkomen
overdenckende over na nadenken
overdragen overgaan, toevallen, versterven op, devolveren
overgangsrecht devolutierecht, overdracht van goederen van een familie die in de rechte lijn is uitgestorven toewijzing van goederen uit het tweede huwelijk aan kinderen uit het eerste
overgesondene voorgelezen
overjaar vorig jaar
overjaard oud
overleefd gestorven, overleden
overleyt overlegd
overmeester, overmeister bovenmeester, hoofd van de school
overmits door middel van
overspeelsterse overspelige vrouw
overste ouderman hoofdbestuurder van een gilde
overtoom plaats waar een schuit over land werd getrokken
oves schapen